(၁)
မၾကာမီမွာ ဒီဇင္ဘာက ေရာက္လာေခ်ေတာ့မည္။ ဒီဇင္ဘာသည္ သူ႔အတြက္ စိန္ေခၚမႈတစ္ခုႏွင့္အတူ ေစာင့္ေနပါလိမ့္မည္။ လြန္ခဲ့ေသာ ၾသဂုတ္လေန႔လည္ခင္းတစ္ခုဆီက သူသည္ အိႏိၵိယႏိုင္ငံ၊ ဗာရာဏသီၿမိဳ႔၊ ဗဟုိတိဘက္ေလ့လာေရးတကၠသိုလ္(Central University of Tibetan Studies) ရွိ ဒုတိယအဓိပတိ၏ ရံုးခန္းတြင္ ေရာက္ရွိေနခဲ့သည္။
ေကာလိပ္အဆင့္မွ တကၠသိုလ္အဆင့္သို႔တိုးျမင့္ျခင္းခံရသည္မွာမၾကာလွေသးေသာ မဟာယာနႏွင့္ တိဘက္ေလ့လာေရးအထူးျပဳေက်ာင္းသည္ ေထရ၀ါဒဗုဒဘာသာကို ေလ့လာရန္ မြတ္သိပ္ေနေလသည္။ ေထရ၀ါဒကို တို႔ထိမည္ဆိုလွ်င္ ေထရ၀ါဒ၏ မိခင္စာေပျဖစ္သည့္ ပါဠိဘာသာစကားမုခ္ဦးမွ ၀င္ရေပလိမ့္မည္။ ေထရ၀ါဒကို ဆာေလာင္ေနသည့္ ေက်ာင္းေတာ္သည္ ပါဠိေရခ်မ္းစင္ေလးကို မျဖစ္မေန တည္ေဆာက္ေလေတာ့မည္။
ထုိကြက္လပ္ကို ျဖည့္စြက္ရန္ တကၠသိုလ္အဓိပတိရံုးခန္းသို႔ သူေရာက္ရွိေနျခင္းျဖစ္ေလသည္။ ပါဠိဘာသာကို အဂၤလိပ္ဘာသာစကားျဖင့္ သင္ၾကားပို႔ခ်ေပးႏိုင္သည့္ ျမန္မာရဟန္းေတာ္တစ္ပါးအျဖစ္ ခပ္ရဲရဲ လက္မွတ္ထိုးရေပလိမ့္မည္။
“ ဘေႏၱ ပါဠိဘာသာကို ကြ်မ္းကြ်မ္းက်င္က်င္ သင္ႏိုင္ပါ့မလား”
“ ေက်ာင္းသားေတြ နားလည္ေအာင္ေတာ့ သင္ေပးႏိုင္ပါတယ္”
အဓိပတိႏွင့္ အင္တာဗ်ဴးက စကားအမ်ားၾကီးမေျပာလိုက္ရပါ။
“ ေကာင္းၿပီေလ မနက္ျဖန္ နံနက္ ၁၁း၀၀ နာရီ တစ္ေခါက္ျပန္လာေစခ်င္ပါတယ္၊ ဒီတကၠသိုလ္မွာ ဂုဏ္ထူးေဆာင္ပါေမာကၡၾကီးအျဖစ္ခန္႔အပ္ထားတဲ့ မစၥတာထရီပါတီနဲ႔ေတြ႔လိုက္ဦး။”
“ထိေက ဂုရုဂ်ိီး”
ထို႔ေနာက္ အဓိပတိလားမားၾကီးႏွင့္အတူ ေထရ၀ါဒႏွင့္ မဟာယာနယွက္ႏႊယ္ဆက္စပ္မႈမ်ား၊ ျမန္မာႏွင့္ တိဘက္အကၡရာအေရးအသားစသည္တို႔ အလြတ္သေဘာေျပာျဖစ္ၾကေသးသည္။ ပညာရွင္တစ္ဦး၏ ဟန္ပန္ အျပည့္ရွိေသာ လားမားၾကီးသည္ စကားေျပာရာတြင္ ႏုည့ံေႏြးေထြးစြာ ေျပာဆိုတတ္ေလသည္။ ေနာက္တစ္ေန႔ နံနက္ ၁၁း၀၀ နာရီတိတိမွာေတာ့ ပါေမာကၡၾကီး မစၥတာထရိပါတီႏွင့္ေတြ႔ရပါေလသည္။
(၂)
ဂုရုၾကီးက ဟင္ဒီဘာသာစကားျဖင့္ႏႈတ္ဆက္စကားဆိုသည္။ အိႏၵိယတြင္ သံုးႏွစ္တာျဖတ္သန္းေနထိုင္ခဲ့ဖူးသည့္ တိုင္ ဟင္ဒီဘာသာစကားကို ခါနားပီနား(ထမင္းစားေရေသာက္)ထက္ပိုေအာင္ မေျပာတတ္သည့္သူ႕ကို ကူညီဘာသာျပန္ေပးမည့္ ရဟန္းေတာ္တစ္ပါးက အသင့္ရွိေနခဲ့ျပန္သည္။ ယခင္ႏွစ္က MMWAI အဖြဲ႔ၾကီး၏ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴးတာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့သူ အရွင္စႏၵိမာက သူ႔အနားမွာထိုင္ေနသည္။ အဂၤလိပ္ဘာသာ(သို႔မဟုတ္) ပါဠိဘာသာစကားေျပာႏိုင္ပါသည္ဟု အရွင္စႏၵိမာက မိတ္ဆက္ေပးမွသာ ပါဠိဘာသာျဖင့္ စကားစသည္။ ရံခါအဂၤလိပ္လို ညွပ္ေျပာ၏။
အသက္ရွစ္ဆယ္ေက်ာ္အဘုိးၾကီးဆိုေသာ္လည္း အာရံုခံကိရိယာမ်ားက ထက္္ျမက္ေနၾကဆဲပင္ျဖစ္သည္။ အဘိဓမၼာႏွင့္ပတ္သက္ေသာ ေမးခြန္းအခ်ိဳ႔ေမးသည္။ အတိအက်ေျဖရသည့္ေမးခြန္းမ်ားေတာ့ မဟုတ္။ ေျဖခ်င္သလိုေျဖ၍ အမွတ္ေပးခ်င္မွ ေပးလို႔ရေသာ ေမးခြန္းမ်ားျဖစ္သည္။ အဘိဓမၼာဆိုတာ ဗုဒၶအရွင္တကယ္ေဟာမေဟာဆိုတာမ်ိဳးျဖစ္သည္။
သည္ဂုရုၾကီးက လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္အနည္းငယ္က အဂၤလန္ႏိုင္ငံ ဘာမင္ဂန္ျမိဳ႔တြင္ ေခါင္းခ်သြားေတာ္မူသည့္ ေဒါက္တာအရွင္ေရ၀တဓမၼ၏ ဆရာျဖစ္သည္တဲ့။ စကားေျပာၾကရင္း ေဒါက္တာေရ၀တဓမၼ ပညာထူးခြ်န္ေၾကာင္း၊ အဘိဓမၼတၳသဂၤဟ(သျဂၤိဳဟ္)က်မ္းကို ဟင္ဒီဘာသာသို႔ ျပန္ဆိုစဥ္က သူမ်ားစြာကူညီခဲ့ရေၾကာင္း၊ ထိုဘာသာျပန္စာမူျဖင့္ ေဒါက္တာအရွင္ေရ၀တဓမၼ ကာလီဒါသစာေပဆုကို ဆြတ္ခူးရယူခဲ့ေၾကာင္း၊ ေဒါက္တာအရွင္ေရ၀တဓမၼ အဂၤလန္ေရာက္ၿပီးကတည္းက အေတြ႔နည္းသြားၿပီးျဖစ္ေၾကာင္း၊ သူၾကြလာမွသာ ေတြ႔ရေတာ့ေၾကာင္း စသည္ ခ်ိတ္ဆက္မိသမွ် စကားမ်ား......
သူကလည္း ေဒါက္တာအရွင္ေရ၀တဓမၼ ျမန္မာႏိုင္ငံသို႔ ၾကြေရာက္ကာ ေထရ၀ါဒတကၠသိုလ္တြင္ အဘိဓမၼာႏွင့္ ၀ိပႆနာတရားေတာ္မ်ားလာေရာက္ပို႔ခ်စဥ္က ပို႔ခ်ခ်က္မ်ားကို နာယူဖူးပါေၾကာင္း၊ ဆရာေတာ္လြန္ေတာ္မူသည့္အခါ ဆရာေတာ္၏ ေမြးရပ္ေျမတြင္ တည္ေဆာက္ခဲ့သည့္ ဆရာေတာ့္အထိန္းအမွတ္စာသင္ေက်ာင္းေဆာင္ဖြင့္ပြဲအခမ္းအနားသို႔ တက္ေရာက္ခဲ့ရေသးေၾကာင္း စသည္ ဆက္စပ္မိရာ......။ ေဒါက္တာအရွင္ေရ၀တဓမၼ လြန္သြားၿပီကို ဂုရုၾကီး သိပါသလား ေမးမိေတာ့ တကၠသိုလ္ဆီနိတ္ကပင္ ၀မ္းနည္းေၾကာင္းသ၀ဏ္လႊာေပးပို႔ခဲ့ေသးသည္ဟုဆိုပါသည္။
ေဒါက္တာအရွင္ေရ၀တဓမၼဆိုသည္က ဗာရာဏသီ ပညာတတ္ျဗဟၼဏအ၀န္းအ၀ိုင္းတြင္ လင္းပခဲ့သူျဖစ္သည္။ ဗာရာဏသီဟိႏၵဴတကၠသိုလ္၊ ကာသိ၀ိဒ်ာပိဌ္(မဟတၱမဂႏီ)တကၠသိုလ္ႏွင့္ သကၠတတကၠသိုလ္တို႔တြင္ ပါဠိကထိကအျဖစ္တြင္က်ယ္ခဲ့သည္။ သူ၏ မွတ္တိုင္တစ္ခုမွာ သကၠတတကၠသိုလ္ ဗုဒၶက်မ္းစာဆိုင္ရာ အေထြေထြအယ္ဒီတာခ်ဳပ္အျဖစ္တာ၀န္ယူကာ ပါဠိစာေပက်မ္းစာမ်ားစြာကို ေဒ၀နာဂရီအကၡရာျဖင့္ တည္းျဖတ္ထုတ္ေ၀ခဲ့ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ဂုရုၾကီးႏွင့္ ၄၅ မိနစ္ခန္႔ စကားေျပာၿပီးသည့္အခါ ေနာက္ဆံုးေမးခြန္းတစ္ခုကိုေတာ့ ဂုရုၾကီးက မွတ္မွတ္ရရေမးေလသည္။ ဓမၼာစရိယေအာင္ခဲ့တယ္ မဟုတ္လား တဲ့။
(၃)
ဂုရုၾကီး မစၥတာထရိပါတီႏွင့္ ေတြ႕ဆံုၿပီး တစ္ပတ္ခန္႕အၾကာ တစ္ခုေသာ တနလၤာေန႕တြင္ တကၠသိုလ္အဓိပတိရံုးခန္းမွ ဖုန္းေခၚသံတစ္ခ်က္၀င္လာသည္။ အဓိပတိႏွင့္ နံနက္ ၁၁ နာရီတြင္ လာေရာက္ေတြ႔ဆံုပါရန္တဲ့။ အဓိပတိရံုးခန္းသိုု႔ ဒုတိယအၾကိမ္ေရာက္ရျပန္ေလသည္။
ဟင္ဒီဘာသာျဖင့္ ကုလပတိဟုေခၚေသာ တကၠသိုလ္အဓိပတိတာ၀န္ကို ထမ္းေဆာင္ေနေသာပုဂိၢဳလ္ၾကီးမွာ တိဘက္လားမားၾကီးတစ္ပါးျဖစ္သည္။ ဘာသာစကားေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို ေျပာဆိုႏိုင္သည္။ ထံုးစံအတိုင္းပင္ သူႏွင့္အတူ အရွင္စႏၵိမာလိုက္ပါလာသည္။ အရွင္စႏၵိမာကိုေတာ့ လားမားၾကီးက ဟင္ဒီဘာသာျဖင့္ စကားေျပာသည္။ သူႏွင့္ကေတာ့ အန္ဂေရဂ်ီး(အဂၤလိပ္)ဘာသာ။
လားမားၾကီးက ခ်ိဳျမေသာအျပံဳးျဖင့္ ၾကိဳဆိုသည္။ လက္အုပ္ကိုယ္စီခ်ီက ႏႈတ္ဆက္ၾက၏။ မဟာယာနႏွင့္ ေထရ၀ါဒဟူသည္က အေဖတူသားမ်ားပင္ မဟုတ္ပါလား။ ပါဠိဂုရုၾကီးမစၥတာထရိပါတီ၏ ေထာက္ခံခ်က္ကို သူအျပည့္အ၀ရခဲ့ၿပီျဖစ္ေၾကာင္းေသခ်ာလွပါသည္။ ဓမၼာစရိယေအာင္ခဲ့တယ္ မဟုတ္လား ဟူေသာေမးခြန္း၏ အဓိပၸါယ္ကို လားမားၾကီးႏွင့္ စကားေျပာျဖစ္သည့္အခါမွ သေဘာေပါက္သြားရေလသည္။
လာမားၾကီးက သူ၏ ကိုယ္ေရးအက်ဥ္းကို ျပန္ေကာက္ၾကည့္ကာ ပါဠိဘာသာႏွင့္ ပတ္သက္လွ်င္ ထိပ္တန္းက်လွေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ ဓမၼာစရိယရဟန္းေတာ္တစ္ပါးအေနျဖင့္ အိႏၵိယတကၠသိုလ္တြင္ ပါဠိဘာသာ အထူးျပဳတက္ေရာက္ဖြယ္မလိုဟု ထင္ျမင္မိပါသည္တဲ့။ အိႏၵိယပါေမာကၡမ်ားသည္ပင္ ျမန္မာဓမၼာစရိယ ရဟန္းေတာ္မ်ားႏွင့္ ႏႈိင္းယွဥ္ဖြယ္မရွိႏိုင္ပါ ဟုလည္း ဆိုေသးသည္။ အိႏၵိယတြင္ ျမန္မာရဟန္းေတာ္မ်ား ပါဠိဘာသာလာေရာက္သင္ယူေနသည္ကို အံ့ၾသဟန္လည္း ျပပါသည္။
ရိုးရာစနစ္ႏွင့္ႏႈိင္းယွဥ္ကာ ႏိုင္ငံတကာသင္ၾကားနည္းကို ေလ့လာရန္ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ တကၠသိုလ္ပညာေရးကိုလည္း ေစာေၾကာရန္ဆႏၵတစ္ရပ္လည္း ရွိေသးေၾကာင္းစသည္ စသည္ အေျဖတစ္ခုေတာ့ ေပးရပါေလသည္။ ဟုတ္လည္း ဟုတ္ေပသည္၊ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ရဟန္းေတာ္တစ္ပါးအေနျဖင့္ တကၠသိုလ္ပညာကို သင္ၾကားခြင့္ရရန္ အခြင့္အလမ္းနည္းပါးလွေပသည္။
ႏိုင္ငံေတာ္ပရိယတၱိသာသနာ့တကၠသိုလ္ၾကီးႏွစ္ခုရွိေသာ္လည္း ႏွစ္စဥ္တက္ေရာက္ခြင့္ ရသည့္ ရဟန္းေတာ္က အပါးတစ္ရာပင္မရွိ၊ သူတက္ေရာက္ခြင္ရခဲ့သည့္ႏွစ္က မႏၱေလးသာသနာ့တကၠသိုလ္တြင္ ပထမႏွစ္သင္တန္းသားက ၇၂ပါးမွ်သာ။အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာေထရ၀ါဒဗုဒၶသာသနာျပဳတကၠသိုလ္ၾကီးတြင္ တက္ေရာက္ခြင့္ရျပန္ေတာ့လည္း သူႏွင့္ေက်ာင္းတက္ေဖာ္ ရဟန္းေတာ္မ်ားက ၁၂ ပါးတိတိမွ်သာ။
ယခုေတာ့ သီတဂူဆရာေတာ္ၾကီဖြင့္လွစ္သည့္ သီတဂူကမၻာ့ဗုဒၶတကၠသိုလ္၊ ဗန္းေမာ္ဆရာေတာ္ႏွင့္ ဆရာၾကီးဦးျမင့္ေဆြ(မဟာ၀ိဇၨာလန္ဒန္) တည္ေထာင္သည့္ ဗုဒၶတကၠသိုလ္( ရန္ကုန္၊မႏၱေလး)၊ ကမၻာေအးကုန္းေျမတြင္ ဖြင့္လွစ္ထားသည့္ အဘိဓမၼာမဟာသိပၸံ စသည္ တကၠသိုလ္အမည္ခံေက်ာင္းမ်ား ေပၚေပါက္လာျခင္းကိုေတာ့ ၾကိဳဆိုရေပမည္။ ရဟန္းေတာ္မ်ား တကၠသိုလ္ပညာဆိုတာ ဘာလဲ သိျမင္ႏိုင္ၾကေစ၊ သိသည့္အတိုင္း ျဖန္႕ေ၀ႏိုင္ၾကေစ။ ကမၻာလံုးလိုက္ ျပားလိုက္ၾကီးထဲ အလိုက္သင့္ စီးေမ်ာ သာသနာျပဳႏိုင္ၾကေစေပါ့။
အဓိပတိလားမား ၾကီးက ဗဟုိတိဘက္ေလ့လာေရးတကၠသိုလ္အေနျဖင့္ ေထရ၀ါဒပိဋကတ္စာေပကို သင္ၾကားပို႕ခ်ေပးႏိုင္သည့္ ဌာနတစ္ခုဖြင့္လွစ္ရန္ရည္ရြယ္ထားပါေၾကာင္း၊ ေထရ၀ါဒပိဋကတ္ကို ေလ့လာရန္မွာ ပါဠိဘာသာကို မျဖစ္မေနသင္ယူရမည္ကို နားလည္သျဖင့္ ပါဠိဘာသာကို အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ သင္ၾကားပို႕ခ်ေပးႏိုင္သည့္ ျမန္မာရဟန္းေတာ္တစ္ပါးကို ဖိတ္ၾကားရျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း ၀မ္းေျမာက္ဖြယ္ စကားဆိုေလသည္။
ယခုႏွစ္တြင္ေတာ့ ပညာသင္ႏွစ္တစ္၀က္စြန္းေနၿပီျဖစ္သည့္အတြက္ ေမဂ်ာဘာသာအျဖစ္မဟုတ္ဘဲ အထူးသင္တန္းတစ္ရပ္အေနျဖင့္ ပို႕ခ်ေပးေစလိုေၾကာင္း၊ သင္တန္းကို ဒီဇင္ဘာလတြင္ စတင္ေစခ်င္ေၾကာင္းလည္း မွာၾကားျပန္ေလသည္။ သူႏွင့္ခ်ိတ္ဆက္ေပးသည့္ အရွင္စႏၵိမာကိုလည္း ေက်းဇူးတင္စကားတဖြဖြဆိုေလသည္။
ယခုတစ္ေခါက္ခရီးစဥ္သည္ သူ႕အတြက္ လာျခင္းေကာင္းေစခဲ့ပါသည္။ ယမန္ႏွစ္က လြဲေခ်ာ္ခဲ့ေသာ ပီအိတ္ခ်္ဒီ က်မ္းျပဳခြင့္ကိုလည္း ဗာရာဏသီ သကၠတတကၠသိုလ္တြင္ ေခ်ာေခ်ာေမာေမာ ရရွိခဲ့သည္။ ဗာရာဏသီ ဗဟုိတိဘက္ေလ့လာေရးတကၠသိုလ္တြင္လည္း ပါဠိစာေပဌာနတည္ေထာင္သူ ဧည့္ပါေမာကၡအျဖစ္ ႏိုင္ငံႏွင့္ လူမ်ိဳး၏ ဂုဏ္ကို ေဆာင္ခြင့္လည္း ရျပန္သည္။ ေကာင္းေလစြ။
အၾကြားသန္ေသာအမ်ိဳးမ်ားအတြက္ လက္ေဆာင္စကားပါးရေပေတာ့မည္။ ဖခင္ၾကီးကေတာ့ သူစာေမးပြဲတစ္ခုေအာင္ေလတိုင္း “ ငါ့သားကေတာ့ ေအာင္ျပန္ၿပီတဲ့ေဟ့” ဟု အားရပါးရ ေၾကြးေၾကာ္တတ္သည္ကို လြမ္းဆြတ္မိေသးေတာ့၏။ အခုလည္း အေဖေရ“ ျဖစ္ျပန္ၿပီတဲ့ေဟ့”လို႔သာ လုပ္ခ်လိုက္ေပေတာ့။ ပီတိကို စား အားရွိပါ၏။
ဓမၼဂဂၤါ
(၂၃-၁၁-၂၀၀၉)
(တိဘက္တကၠသိုလ္တြင္ စတင္၍ ဧည့္ပါေမာကၡအျဖစ္တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ရန္ ဖိတ္ၾကားခံရစဥ္က ေရးခဲ့ေသာအေဟာင္း...မဖတ္ရေသးသူမ်ားအတြက္...)
